Muzika između veštačke inteligencije i autorskih prava: samo 21 odsto muzike uživo prepoznato u istraživanju
Dok Spotify pokušava da suzbije širenje AI i spam pesama na svojoj platformi, istraživanje u britanskim malim koncertnim prostorima ukazalo je na problem identifikovanja muzike koja se izvodi uživo i njenog povezivanja sa sistemom autorskih naknada.
Muzička industrija suočava se sa sve većim izazovima na dva fronta: digitalne platforme pokušavaju da se izbore sa ogromnom količinom sadržaja generisanog veštačkom inteligencijom, dok se u manjim koncertnim prostorima postavlja pitanje koliko se pouzdano evidentira muzika koja se izvodi i da li autori za nju dobijaju naknade koje im pripadaju.
Prema podacima koje je objavio Headliner, Spotify je tokom ove godine iz svojih preporuka uklonio više od 50 miliona pesama povezanih sa veštačkom inteligencijom i spamom. To dolazi nakon što je platforma prethodnih godina uklonila još 75 miliona spam numera. Ovaj potez deo je nastojanja da se smanji prisustvo neželjenog sadržaja i poboljša iskustvo slušalaca.
Istovremeno, novo istraživanje britanskih organizacija Music Venue Trust (MVT) i tehnološke kompanije Audoo ukazalo je na problem druge vrste – identifikovanja muzike koja se izvodi u manjim koncertnim prostorima, poznatim kao grassroots venues. Reč je o klubovima i salama koji imaju važnu ulogu u razvoju novih izvođača i lokalnih muzičkih scena.
Tokom pilot-projekta sprovedenog u avgustu i septembru 2026. godine, Audoo je pomoću svoje tehnologije za prepoznavanje muzike analizirao ukupno 623 sata zvuka sa nastupa uživo. Od toga je 134 sata, odnosno 21 odsto, uspešno povezano sa poznatim pesmama ili muzičkim delima.
View this post on Instagram
MVT smatra da ovi rezultati dovode u pitanje pretpostavke na kojima se zasnivaju postojeći modeli licenciranja muzike u manjim koncertnim prostorima. Organizacija već duže vreme ukazuje na to da registrovani repertoar, prema njenim procenama, čini između 20 i 34 odsto muzike koja se izvodi u takvim prostorima, a ne celokupan program.
Ipak, važno je naglasiti da istraživanje ne dokazuje da je preostalih 79 odsto muzike neregistrovano. Deo zvuka koji tehnologija nije prepoznala može da obuhvata govor između pesama i druge sadržaje, kao i muziku koju sistem nije uspeo da identifikuje. Rezultati, dakle, ukazuju na ograničenja postojećih metoda evidentiranja, ali ne daju konačan odgovor o tome koliki deo izvedenog repertoara zaista nije registrovan.
Tokom pilot-projekta sistem je prepoznao 2.238 izvođenja uživo, uključujući 23 nastupa tribute bendova sa više od 380 pesama. Među zanimljivim primerima našlo se izvođenje svih 13 numera sa albuma „The Black Parade“ grupe My Chemical Romance, redosledom kojim se pojavljuju na originalnom izdanju, kao i pesme Britney Spears izvedene u hevi-metal aranžmanima.
Tehnologija je registrovala i autore koji su izvodili sopstveni materijal, uključujući 13 pesama iz kataloga Jamesa Walsha iz grupe Starsailor i Bena Ottewella iz benda Gomez.
Podaci su pokazali i koliko je repertoar u manjim prostorima raznovrstan. Samo tokom septembra prepoznato je 1.190 različitih pesama izvođenih uživo, od kojih je 87 odsto zabeleženo samo jednom. Kada je reč o snimljenoj muzici, identifikovano je 10.943 numera koje potpisuje 6.248 izvođača. Nijedan izvođač nije zabeležen u više od 16 od ukupno 64 prostora koja su tog meseca dostavila podatke.
Prema mišljenju MVT-a, ovakva raznovrsnost pokazuje da se muzički program manjih prostora značajno razlikuje od repertoara koji dominira na radiju i velikim koncertima, a koji se često koristi kao osnova za procenu muzičke potrošnje i raspodelu autorskih naknada.
„Godinama osporavamo pretpostavku da je sva muzika koja se izvodi u manjim koncertnim prostorima registrovani repertoar. Ovi početni rezultati otvaraju važna pitanja o tome koliko postojeći sistem licenciranja odražava ono što se zaista izvodi“, izjavio je Mark Davyd, izvršni direktor organizacije Music Venue Trust. Dodao je da je cilj novog istraživanja da se procene i pretpostavke zamene pouzdanijim podacima, kako bi sistem bio pravedniji i prema prostorima i prema autorima.
Steve Robbins, direktor tehnologije u kompaniji Audoo, istakao je da autori treba da budu plaćeni kada se njihova muzika izvodi, ali da je za to neophodno znati šta je zaista svirano. Tehnologija ove kompanije omogućava prikupljanje podataka bez potrebe da organizatori dostavljaju spiskove pesama sa svakog nastupa.
MVT i Audoo zato su najavili novo, tromesečno istraživanje koje će od oktobra do decembra 2026. obuhvatiti više od 100 manjih koncertnih prostora širom Ujedinjenog Kraljevstva. Rezultati bi trebalo da budu objavljeni u januaru 2027. godine i posluže kao osnova za dalju raspravu o licenciranju i raspodeli autorskih naknada.
Dok Spotify pokušava da smanji količinu neželjenog sadržaja na digitalnoj platformi, istraživanje MVT-a i Audooa skreće pažnju na drugi problem: kako osigurati da muzika koju stvarni muzičari izvode pred publikom bude pravilno prepoznata i evidentirana. Iako se radi o različitim izazovima, oba slučaja ukazuju na sve veću potrebu za pouzdanijim sistemima upravljanja muzičkim sadržajem u vremenu kada se način na koji nastaje, distribuira i sluša muzika brzo menja.